Kuşak değil, anlam meselesi

Üretim sahasında bugün en sık duyduğumuz şikâyet şu: “Genç kuşak dayanmıyor, üç ay çalışıp bırakıyor.” Bu cümleyi çoğu üretim müdüründen duyuyoruz. Ama işe alım ve organizasyon danışmanlığı süreçlerimizde gördüğümüz tablo biraz farklı: Sorun dayanıklılık değil, anlam.

 Z kuşağı çalışmaktan kaçmıyor; anlamsız gördüğü bir sistemin içinde kaybolmaktan kaçıyor. Vardiya saatine, prosedüre ya da hiyerarşiye değil; “neden yaptığını bilmediği” bir işe karşı direniyor.

Z kuşağı ve kuşak çatışması gerçekten sorun mu?

Organizasyon psikolojisinde “kuşak çatışması” kavramı sanıldığından çok daha az açıklayıcıdır. Farklı yaş gruplarının farklı değerlere sahip olması doğaldır; ama işyerinde asıl kırılma yaş farkından değil, geri bildirim ve gelişim beklentisindeki uyumsuzluktan doğar.

Deneyimli kuşak, sessizliği “her şey yolunda” olarak okur. Genç kuşak, sessizliği “beni önemsemiyorlar” olarak okur. Aynı ortamda iki farklı dil konuşulur; ne yönetici kötü niyetlidir ne çalışan şımarık — ortada sadece çevrilmemiş bir dil vardır.

Çalışanı elde tutmak yalnızca maaş meselesi değil

İşten ayrılma görüşmelerinde “daha iyi bir teklif aldım” cevabı sıkça duyulur; ancak bu çoğu zaman gerçek nedeni değil, sosyal olarak kabul edilebilir gerekçeyi yansıtır. Bizim değerlendirme süreçlerimizde ayrılan çalışanların büyük kısmının asıl anlattığı şey şudur:

●        Ne öğrendiğimi kimse sormadı.

●        Hatalarım fark edildi ama gelişimim fark edilmedi.

●        Bir yıl sonra nerede olacağımı kimse benimle konuşmadı.

Bu üç cümle, maaş tablosunda görünmeyen ama devir hızını en çok etkileyen değişkendir: Görülme ihtiyacı. İnsan kaynakları literatüründe buna “psikolojik sözleşme” denir — çalışanın kurumdan yazılı olmayan ama gerçek beklentisi.

Üretimde çalışan bağlılığı için üç somut adım

1. İşin neden önemli olduğunu anlatmak: İşe başlangıçta yalnızca “ne yapacağını” değil, yaptığı işin üretim sürecindeki önemini aktarmak.

2. Performansın yanında gelişimi konuşmak: Üç ayda bir yalnızca “ne yaptın?” değil, “ne öğrendin?” sorusunu da sormak.

3. Terfi kriterlerini yeniden düşünmek: Terfiyi yalnızca kıdeme değil, sorumluluk alma isteğine de bağlamak.

Sonuç: Kuşak değil, kültür meselesi

Z kuşağını üretim sahasında tutmak, onlara özel ayrıcalıklar tanımakla değil, her kuşağın aslında her zaman istediği şeyi vermekle mümkündür: Anlam, görülme ve büyüme alanı. Bu, genç kuşağa özgü bir talep değil; sadece bugün daha yüksek sesle dile getirilen, her zaman var olan bir insani ihtiyaçtır.

Adem TOY

Genel Müdür | Psikoterapist 

WISE PERSONALITY